حسن فراهانى
102
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
[ تصوير ] نانفروشى در تهران قديم لازم شود . 10 * توقيف روزنامه نوروز جريده نوروز به دليل درج مطلبى 11 با عنوان « غارتگران مفتخر » 12 در شماره اخير خود ، امروز از طرف دولت توقيف گرديد . 13 . * انتصاب معتمد ديوان به حكومت طالقان « معتمد ديوان » از صاحبمنصبان قديمى وزارت داخله كه به حكومت طالقان 14 منصوب شده بود ، امروز به طرف محل مأموريت خود حركت كرد . 15 * آزادى حسين ملك پس از چند روز توقيف « حاج حسين آقاى ملك » 16 كه روز شنبه گذشته در مشهد دستگير و توقيف شده بود ، امروز آزاد شد ولى ساير دستگير شدگان همچنان در توقيف بودند . 17
--> ( 1 ) . روزنامه ايران ، 19 / 1 / 1300 ، ص 1 . ( 2 ) . منجيل در 6 كيلومترى شرق رودبار ، سر راه شوسه رشت به قزوين واقع شده است . ( 3 ) . لوشان در 30 كيلومترى جنوبشرقى رودبار واقع شده است . ( 4 ) . جوبين يا جوبن در 11 كيلومترى شمال رودبار است . ( 5 ) . اسناد وزارت خارجه فرانسه ، مجلد 5 ، ص 192 ، نامه شماره 19 . ( 6 ) . از توابع سوادكوه مىباشد و راهآهن از ميان آن مىگذرد . ( 7 ) . نام ايستگاهى ميان فيروزكوه و دوكل مىباشد و حدود بيست كيلومتر تا فيروزكوه فاصله دارد . ( 8 ) . تلگراف كارگزارى مازندران به وزارت خارجه ، 20 / 1 / 1300 ، اسناد وزارت خارجه ، س 1300 ، ك 49 ، پ 42 ، ص 1 . ( 9 ) . والى : حاكم يك ولايت يا ايالت را والى گويند . ( 10 ) . روزنامه ايران ، 21 / 1 / 1300 ، ص 1 . ( 11 ) . اين قضيه را « ريحان » براى « دكتر على بهزادى » صاحبامتياز و مدير مسئول مجلهء « سپيد و سياه » نقل نموده كه وقتى : « سيد ضياء الدين » مدير روزنامهء « رعد » بعد از كودتاى سوم اسفند 1299 رئيس الوزراء شد ، يكى از كارهايش توقيف همهء روزنامهها و مجلههاى كشور بود . روزنامهء « گل زرد » من هم توقيف شد . اما چون با سيد ضياء دوستى داشتم ، تقاضاى امتياز روزنامهاى به نام « نوروز » كردم . به دستور سيد ضياء بلافاصله امتياز « نوروز » به نام من صادر شد . من شاعر بودم . « گل زرد » ادبى و فكاهى بود . اما اينبار قصد داشتم « نوروز » را به صورت يك روزنامه سياسى - انتقادى منتشر كنم ، كارى كه در آن تجربه نداشتم . با استاد دهخدا صحبت كردم ، او وعدهء همكارى داد ، ولى همكارى نكرد . با يك نويسنده ارمنى به نام « تيگران خان » آشنا بودم ، مقالهنويس زبردستى بود ، ولى در نوشتن به زبان فارسى تجربه نداشت . قرار گذاشتيم او مقاله را به زبان فرانسوى بنويسد و من به فارسى ترجمه كنم . در آن زمان اغلب روزنامهنويسهاى تهران ، در يكى دو صفحه از روزنامهء خود خبرها و مقالاتى را به زبان فرانسوى چاپ مىكردند . اين كار نفوذ روزنامه را در ميان خارجىهاى مقيم ايران زياد مىكرد . تيگران خان نويسندهء مقالههاى فرانسوى اغلب روزنامهها بود . شمارهء اول بدون هيچ مسألهاى منتشر شد . اما مقالهاى را كه تيگران خان براى شمارهء دوم نوشت ، كار را خراب كرد . عنوان مقاله « غارتگران مفتخر » بود . در آن مقاله به زمامدارانى كه با ريختن خون مردم و غارت ايرانيان بر كشور حكومت مىكنند سخت حمله شده بود . مقالهء « غارتگران مفتخر » انعكاس عجيبى پيدا كرد ، بهطوريكه سيد ضياء از خواندن آن به شدت عصبانى شد . او انتظار نداشت دوستش در روزنامهاى كه امتياز آن به دستور خودش صادر شده بود به او و دولتش به آن شدت حمله كند . ( زندگانى سياسى ، اجتماعى سيد ضياء الدين طباطبايى ، ص 138 ) . ( 12 ) . اين مقاله توسط تيگران ارمنى يكى از رؤساى اداره بلديه تهيه شده بود ( روزنامه ايران 20 / 4 / 1300 ، ص 2 ) ؛ البته برخى معتقدند كه عبارت « غارتگران » مفتخور » صحيح آن بوده و به اشتباه به آن صورت تايپ شده است . ( م ) . ( 13 ) . روزنامه ايران ، 21 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 14 ) . طالقان از شمال و شرق محدود به مازندران از جنوب به ساوجبلاغ ، از غرب به قزوين محدود است . ( 15 ) . روزنامه ايران ، 19 / 1 / 1300 ، ص 2 . ( 16 ) . حاج آقا حسين ملك يكى از بزرگان شهر مشهد بود . ( م ) . ( 17 ) . روزنامه ايران ، 31 / 1 / 1300 ، ص 3 .